Bolesne guzki pod pachami, w pachwinach, pod piersiami czy w okolicy pośladków często są początkowo traktowane jak zwykłe czyraki, wrastające włosy albo „pryszcze”. Jeśli jednak zmiany nawracają w tych samych miejscach, ropieją, pozostawiają blizny albo tworzą pod skórą bolesne kanały, warto pomyśleć o trądziku odwróconym.
Trądzik odwrócony, nazywany również ropnym zapaleniem gruczołów apokrynowych, jest przewlekłą chorobą zapalną skóry. Nie jest zwykłym trądzikiem i nie wynika z niedostatecznej higieny. Typowo obejmuje okolice, w których skóra ociera się o skórę.
W swojej praktyce zwracam szczególną uwagę na nawracalność zmian i ich lokalizację. Pojedynczy ropień może mieć wiele przyczyn, ale powtarzające się bolesne guzki w pachach lub pachwinach powinny skłonić do konsultacji dermatologicznej.
Jak wygląda trądzik odwrócony?
Pierwszym objawem może być głęboki, bolesny guzek pod skórą. Czasem przypomina dużą krostę albo czyrak. Zmiana może samoistnie ustąpić, ale może również powiększyć się, wypełnić treścią ropną i pęknąć. Z czasem w tej samej okolicy mogą pojawiać się kolejne guzki. Przy bardziej zaawansowanej chorobie powstają:
- nawracające ropnie,
- sączące się rany,
- blizny,
- podskórne kanały łączące poszczególne zmiany.
Takie kanały, określane czasem jako przetoki lub tunele, są charakterystyczne dla bardziej zaawansowanego trądziku odwróconego.
Gdzie najczęściej pojawiają się zmiany?
Najbardziej typowe lokalizacje to:
- pachy,
- pachwiny i okolice narządów płciowych,
- wewnętrzne powierzchnie ud,
- okolica pośladków i odbytu,
- skóra pod piersiami.
To miejsca narażone na tarcie, wilgoć i częsty kontakt powierzchni skóry.
Czy to infekcja?
Nie w takim znaczeniu jak zwykły ropień bakteryjny.
Trądzik odwrócony jest przewlekłą chorobą zapalną, choć istniejące zmiany mogą zostać wtórnie zakażone bakteriami. Dlatego samo kolejne nacinanie ropni czy krótkie kuracje antybiotykiem nie zawsze rozwiązują problem.
Jeżeli choroba nie zostanie rozpoznana, pacjent może przez lata trafiać do lekarza tylko w okresach kolejnych zaostrzeń. Tymczasem wcześniejsze rozpoznanie pozwala rozpocząć leczenie, zanim dojdzie do rozległych blizn i tworzenia podskórnych kanałów.
Jak rozpoznaję trądzik odwrócony?
Najczęściej podstawą jest badanie skóry i dokładny wywiad. Pytam, gdzie pojawiają się zmiany, jak często nawracają czy występują w tych samych miejscach, czy wydobywa się z nich treść ropna oraz czy pozostają po nich blizny.
W większości przypadków nie potrzebuję specjalistycznego badania laboratoryjnego, aby postawić rozpoznanie. Jeśli natomiast podejrzewam dodatkowe zakażenie, można pobrać materiał ze zmiany do badania mikrobiologicznego.
Jak leczy się trądzik odwrócony?
Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby. Przy łagodniejszych zmianach stosuje się między innymi leczenie miejscowe. W wybranych przypadkach potrzebne są antybiotyki doustne, które w tej chorobie wykorzystujemy nie tylko ze względu na działanie przeciwbakteryjne, ale również przeciwzapalne.
U części pacjentów znaczenie może mieć leczenie hormonalne. W bardziej nasilonych postaciach stosowane są również leki biologiczne wpływające na mechanizmy odpowiedzialne za przewlekły stan zapalny.
Jeżeli powstały trwałe kanały podskórne, rozległe blizny lub zmiany nie reagują wystarczająco na leczenie farmakologiczne, może być potrzebne leczenie zabiegowe lub chirurgiczne. Nie ma więc jednego leczenia właściwego dla każdego pacjenta.
Czy należy wyciskać guzki?
Nie. Wyciskanie, nakłuwanie i mechaniczne drażnienie zmian może dodatkowo uszkadzać skórę i nasilać stan zapalny. Amerykańska Akademia Dermatologii, jak i inne instytucje i lekarze jednoznacznie odradzają samodzielne wyciskanie guzków i ropni w przebiegu tej choroby.
Podobnie ostrożnie należy podchodzić do golenia i depilacji obszarów objętych zmianami, ponieważ urazy i tarcie mogą prowokować zaostrzenia.
Czy styl życia ma znaczenie?
Tak, choć trądzik odwrócony nie wynika z „niewłaściwego stylu życia”.
U części pacjentów nadmierna masa ciała może nasilać problem przez zwiększenie tarcia skóry i stanu zapalnego. Palenie tytoniu również wiąże się z cięższym przebiegiem choroby.
Pomocne może być również ograniczenie mechanicznego drażnienia skóry, unikanie bardzo obcisłych ubrań i stosowanie delikatnej pielęgnacji.
Kiedy warto zgłosić się do dermatologa?
Nie czekałabym, aż zmiany staną się bardzo rozległe. Konsultację warto zaplanować, jeśli guzki:
- regularnie nawracają w pachach,
- pachwinach lub innych typowych miejscach,
- są bardzo bolesne,
- ropieją,
- pozostawiają blizny albo w skórze zaczynają tworzyć się sączące kanały.
Wczesne rozpoczęcie leczenia może ograniczyć kolejne zaostrzenia i ryzyko trwałego uszkodzenia skóry.
Podsumowanie dermatologa
Trądzik odwrócony to przewlekła choroba zapalna skóry, która może przez długi czas przypominać nawracające czyraki lub wrastające włosy.
W swojej praktyce zwracam uwagę przede wszystkim na powtarzające się bolesne guzki w charakterystycznych miejscach – pod pachami, w pachwinach, pod piersiami czy w okolicy pośladków – oraz na powstawanie blizn i podskórnych kanałów.
Im wcześniej rozpoznamy chorobę, tym większa szansa na ograniczenie kolejnych zaostrzeń i zahamowanie jej postępu.
Jeśli zmiany wracają w tych samych miejscach, nie warto ograniczać się do kolejnego leczenia pojedynczego ropnia. Warto skonsultować się z dermatologiem i sprawdzić, czy przyczyną nie jest trądzik odwrócony.
FAQ – pytania pacjentów o trądzik odwrócony
Czy trądzik odwrócony jest zakaźny?
Nie. Nie jest chorobą zakaźną i nie można zarazić się nim od drugiej osoby.
Czy trądzik odwrócony wynika z braku higieny?
Nie. Jest to przewlekła choroba zapalna skóry. Nadmierne szorowanie skóry może wręcz zwiększać podrażnienie.
Czy każdy guzek pod pachą oznacza trądzik odwrócony?
Nie. Pojedynczy guzek może mieć wiele przyczyn. Charakterystyczne dla trądziku odwróconego są przede wszystkim nawracające zmiany w typowych lokalizacjach.
Czy chorobę można całkowicie wyleczyć?
Jest to choroba przewlekła i nawrotowa, ale odpowiednio dobrane leczenie może znacząco zmniejszyć liczbę zaostrzeń, ból i ryzyko powstawania kolejnych blizn.
Do jakiego lekarza zgłosić się z podejrzeniem trądziku odwróconego?
Podstawowym specjalistą zajmującym się rozpoznawaniem i leczeniem trądziku odwróconego jest dermatolog.
