Kolposkopia to badanie, o którym wiele pacjentek słyszy po raz pierwszy dopiero wtedy, gdy pojawi się nieprawidłowy wynik cytologii lub dodatni test HPV. Nic dziwnego, że budzi to niepokój. W praktyce kolposkopia bardzo często przynosi ulgę i pozwala dokładnie sprawdzić, czy zmiany są rzeczywiście istotne, czy jedynie wymagają obserwacji.
Co to jest kolposkopia i po co się ją wykonuje?
Kolposkopia polega na dokładnym obejrzeniu szyjki macicy w dużym powiększeniu przy użyciu kolposkopu. W przeciwieństwie do standardowego badania ginekologicznego lekarz nie ocenia wyłącznie ogólnego wyglądu szyjki, ale analizuje jej strukturę, granice nabłonka oraz drobne szczegóły, których nie widać bez powiększenia.
To właśnie ta różnica sprawia, że kolposkopia ma tak dużą wartość diagnostyczną. Pozwala wykryć zmiany, które na wczesnym etapie nie dają objawów i nie są widoczne „gołym okiem”, a jednocześnie odróżnić je od zmian zupełnie łagodnych. Dzięki temu wiele pacjentek dowiaduje się, że nie wymaga leczenia, a jedynie kontroli.
Kolposkopia umożliwia ocenę zmian przednowotworowych, wczesnych zmian nowotworowych oraz zmian związanych z zakażeniem wirusem HPV.
Co ocenia lekarz podczas kolposkopii?
Najważniejszym obszarem badania jest szyjka macicy, ponieważ to właśnie w tym miejscu najczęściej rozwijają się zmiany o znaczeniu klinicznym. W zależności od sytuacji lekarz może również przyjrzeć się pochwie i sromowi, szczególnie jeśli pacjentka zgłasza dolegliwości lub widoczne zmiany.
Podczas kolposkopii oceniany jest nie tylko kolor i powierzchnia nabłonka, ale także tzw. obraz naczyniowy oraz granice ewentualnych zmian. To właśnie te elementy pomagają zdecydować, czy dana zmiana jest niegroźna, czy wymaga pobrania wycinka do dalszej oceny.
Jak przebiega kolposkopia krok po kroku?
Badanie odbywa się w pozycji ginekologicznej i z punktu widzenia pacjentki przypomina klasyczne badanie wziernikowe. Kolposkop pozostaje na zewnątrz – nie jest wprowadzany do ciała, a jedynie umożliwia dokładne obejrzenie szyjki macicy w powiększeniu.
Po założeniu wziernika lekarz dokonuje wstępnej oceny, a następnie stosuje specjalne odczynniki, najczęściej na bazie kwasu octowego. Ich zadaniem jest uwidocznienie obszarów, które różnią się strukturą od prawidłowego nabłonka. Dzięki temu granice zmian stają się czytelniejsze.
Jeżeli obraz kolposkopowy budzi wątpliwości, możliwe jest pobranie niewielkiego wycinka dokładnie z podejrzanego miejsca. Taka biopsja jest celowana i znacznie bardziej precyzyjna niż przypadkowe pobranie materiału.
Kiedy wykonać kolposkopię – najważniejsze wskazania
Najczęściej kolposkopia wykonywana jest po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku cytologii. Warto podkreślić, że nie każdy „nieprawidłowy” wynik oznacza coś poważnego. Cytologia jest badaniem przesiewowym, a jej zadaniem jest wychwycenie sytuacji, które wymagają dokładniejszego sprawdzenia.
Kolposkopia jest naturalnym kolejnym krokiem. Pozwala zlokalizować źródło zmian i ocenić, czy mają one charakter łagodny, czy wymagają dalszej diagnostyki lub leczenia.
Dodatni test HPV – kiedy to jest sygnał do diagnostyki?
HPV wysokiego ryzyka to wirus, który może odgrywać rolę w rozwoju raka szyjki macicy, ale samo zakażenie nie oznacza choroby. U wielu kobiet organizm eliminuje wirusa samoistnie.
Kolposkopia staje się istotna wtedy, gdy dodatni wynik HPV:
- współistnieje z nieprawidłową cytologią,
- utrzymuje się w kolejnych badaniach.
Badanie pozwala ocenić, czy wirus spowodował zmiany w nabłonku szyjki macicy i czy wymagają one obserwacji lub leczenia.
Objawy i sytuacje kliniczne, których nie warto ignorować
Kolposkopia bywa również wykonywana wtedy, gdy pacjentka zgłasza krwawienia po współżyciu, a w badaniu ginekologicznym widoczna jest zmiana wymagająca oceny. Czasem wskazaniem są także przewlekłe infekcje lub uporczywe upławy, zwłaszcza jeśli towarzyszą im inne czynniki ryzyka.
Czy kolposkopia boli i jak się przygotować?
Kolposkopia nie jest badaniem bolesnym. Najczęściej pacjentki opisują odczucia podobne do tych, które towarzyszą cytologii. Po zastosowaniu odczynników może pojawić się krótkotrwałe pieczenie lub uczucie ciepła.
Samo badanie trwa kilkanaście minut. Pobranie wycinka, jeśli jest konieczne, wiąże się z krótkim ukłuciem lub skurczem, który szybko ustępuje.
Przygotowanie do kolposkopii – minimum, które ma znaczenie
Najlepiej zaplanować badanie poza miesiączką. Na 2–3 dni przed kolposkopią warto unikać współżycia, irygacji oraz stosowania preparatów dopochwowych. Badanie należy przełożyć w przypadku krwawienia miesiączkowego lub ostrego stanu zapalnego.
Co dalej po badaniu? Wynik i następne kroki
Wynik „od razu” vs wynik biopsji
Po zakończeniu kolposkopii lekarz może omówić wstępny obraz badania. Jeżeli pobrano wycinek, konieczne jest oczekiwanie na wynik histopatologiczny, który daje jednoznaczną odpowiedź co do charakteru zmiany.
Najczęstsze scenariusze po kolposkopii
W wielu przypadkach zalecana jest jedynie obserwacja i regularne kontrole. Jeśli stwierdzone zostaną zmiany przednowotworowe, możliwe jest zaplanowanie leczenia zabiegowego, takiego jak LEEP/LLETZ czy konizacja. Decyzje zawsze podejmowane są indywidualnie, z uwzględnieniem wieku pacjentki, planów rozrodczych i charakteru zmian.
Kolposkopia w ciąży – bezpieczeństwo
- Czy kolposkopia w ciąży jest bezpieczna?
Kolposkopia w ciąży jest badaniem bezpiecznym i wykonywana jest wtedy, gdy istnieją ku temu wskazania diagnostyczne.
- Kiedy wykonuje się kolposkopię w ciąży?
Najczęściej w przypadku nieprawidłowej cytologii lub dodatniego wyniku HPV wymagającego oceny obrazu szyjki macicy.
- Biopsja w ciąży – kiedy tak, a kiedy nie?
Biopsję wykonuje się wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne. W wielu przypadkach wystarczająca jest obserwacja, a leczenie planowane jest po porodzie.
- Jak wygląda dalsze postępowanie po wyniku w ciąży?
Najczęściej zmiany są monitorowane, a decyzje terapeutyczne podejmowane są z uwzględnieniem bezpieczeństwa matki i dziecka.
- Kolposkopia a cytologia – czy jedno zastępuje drugie?
Nie. Cytologia to badanie przesiewowe, które sygnalizuje potrzebę dalszej diagnostyki. Kolposkopia pozwala tę diagnostykę pogłębić i ukierunkować. Oba badania się uzupełniają i razem stanowią podstawę profilaktyki raka szyjki macicy.
Najczęściej zadawane pytania o kolposkopię
W gabinecie wiele pytań powtarza się regularnie – zwykle pojawiają się jeszcze przed badaniem albo tuż po nim. Warto je uporządkować, bo często dotyczą codziennych, praktycznych kwestii.
Czy przed kolposkopią można współżyć?
Najlepiej zachować 2–3 dni przerwy przed badaniem. Pozwala to uzyskać czytelniejszy obraz szyjki macicy i uniknąć podrażnień, które mogłyby utrudnić ocenę.
Czy po kolposkopii można normalnie funkcjonować?
Tak. Po samej kolposkopii bez biopsji pacjentka może wrócić do codziennych aktywności. Jeśli pobrano wycinek, przez kilka dni może pojawić się niewielkie plamienie, lecz to sytuacja normalna.
Czy kolposkopia w ciąży jest bezpieczna?
Tak, kolposkopia może być wykonywana w ciąży, jeśli istnieją ku temu wskazania diagnostyczne. Badanie pozwala bezpiecznie ocenić szyjkę macicy i zaplanować dalsze postępowanie.
Czy po biopsji trzeba zgłosić się do lekarza?
Niewielkie plamienie jest spodziewane. Kontakt z lekarzem jest wskazany, jeśli pojawi się obfite krwawienie, nasilony ból lub gorączka.
Czy kolposkopia zastępuje cytologię?
Nie. Cytologia pozostaje badaniem przesiewowym, a kolposkopia jest badaniem pogłębiającym diagnostykę. Oba badania mają różne role i najlepiej działają razem.
Kolposkopia wykonywana przez doświadczonego ginekologa w OpenMed
Jako ginekolog z wieloletnim doświadczeniem klinicznym i praktyką w diagnostyce kolposkopowej wykonuję kolposkopię osobiście w ramach konsultacji ginekologicznej w OpenMed Centrum Medyczne na warszawskiej Woli. Badanie przeprowadzane jest na nowoczesnym, wysokiej klasy sprzęcie kolposkopowym, co pozwala na bardzo dokładną ocenę szyjki macicy.
Podczas jednej wizyty możliwe jest wykonanie kolposkopii, pobranie wycinków do badań histopatologicznych, pobranie cytologii oraz spokojne omówienie wyniku i dalszego postępowania. Zapraszam pacjentki, które oczekują rzetelnej diagnostyki, indywidualnego podejścia i poczucia bezpieczeństwa w trakcie badania.
