Zaburzenia funkcji seksualnych to problem, który może dotknąć zarówno mężczyzn, jak i kobiety w każdym wieku. Choć często jest tematem wstydliwym, jego konsekwencje wykraczają daleko poza sferę intymną, wpływają na samoocenę, relacje partnerskie, a czasem nawet na zdrowie psychiczne.
Dzięki współpracy lekarza seksuologa i psychologa seksuologa możliwe jest skuteczne zdiagnozowanie przyczyn problemu oraz dobranie indywidualnego planu terapii, który uwzględnia zarówno aspekty medyczne, jak i psychologiczne.
Czym są zaburzenia funkcji seksualnych i kiedy mówimy o problemie klinicznym?
Zaburzenia seksualne obejmują trudności w trzech głównych obszarach: pożądaniu, podnieceniu i osiąganiu orgazmu. Mogą też objawiać się bólem podczas współżycia. Nie każde zaburzenie jest powodem do niepokoju, bowiem naturalne są okresowe spadki libido czy problemy z erekcją w sytuacjach stresowych. Problem kliniczny rozpoznaje się, gdy trudności utrzymują się przez dłuższy czas, wpływają na relacje i życie codzienne, powodując napięcie, frustrację lub poczucie winy.
Dysfunkcje seksualne a „gorszy okres” – jak odróżnić przejściowe trudności
Każdy może przechodzić okresowe zmiany w sferze seksualnej. Przewlekły stres, zmęczenie, choroby lub problemy w pracy mogą tymczasowo obniżyć libido lub sprawność seksualną. Ważne jest, aby obserwować częstotliwość i konsekwencje tych zaburzeń. Jeśli problem utrzymuje się powyżej kilku tygodni, powoduje niepokój lub wpływa na życie w związku, jest wskazaniem do konsultacji ze specjalistą.
Jak częste są zaburzenia seksualne u mężczyzn i u kobiet?
Zaburzenia seksualne są powszechne i mogą pojawić się w różnych okresach życia. U mężczyzn najczęściej dotyczą problemów z erekcją lub przedwczesnym wytryskiem, u kobiet – spadku libido, trudności z podnieceniem czy osiąganiem orgazmu. Niestety wiele osób nie zgłasza problemów ze względu na wstyd, brak wiedzy lub obawę przed reakcją partnera, co utrudnia skuteczne leczenie.
Najczęstsze rodzaje dysfunkcji seksualnych (u kobiet i mężczyzn)
- Zaburzenia pożądania oraz brak libido: przyczyny i objawy
Brak libido to obniżone zainteresowanie seksem i zmniejszona potrzeba kontaktów intymnych. Przyczyny są najczęściej wieloczynnikowe: przewlekły stres, depresja, zmęczenie, problemy hormonalne, a także trudności w relacji partnerskiej.
Objawy obejmują brak inicjatywy w kontaktach intymnych, obojętność na bodźce seksualne oraz zmniejszone odczuwanie przyjemności. Warto pamiętać, że spadek pożądania nie jest równoznaczny z brakiem uczuć wobec partnera; czasami problem leży w ciele, a czasami w psychice. - Zaburzenia podniecenia
Zaburzenia podniecenia obejmują trudności z osiągnięciem i utrzymaniem stanu pobudzenia seksualnego. U mężczyzn może to być niemożność uzyskania lub utrzymania erekcji, u kobiet brak odpowiedniego nawilżenia pochwy lub trudność w odczuwaniu podniecenia. Przyczyny mogą być fizjologiczne, np. choroby przewlekłe, zaburzenia hormonalne, a także psychologiczne – stres, lęk, obawy związane z kontaktem seksualnym.
- Zaburzenia orgazmu
Brak orgazmu lub jego opóźnienie dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Przyczyny mogą mieć charakter somatyczny, np. neuropatie lub zaburzenia hormonalne, albo psychologiczny, np. napięcie, brak poczucia bezpieczeństwa czy doświadczenie traumy. Wsparcie psychoterapeutyczne i edukacja seksualna często pomagają pacjentom poprawić satysfakcję seksualną i relacje z partnerem.
- Ból podczas współżycia (dyspareunia) i pochwica
Ból podczas stosunku może mieć źródło fizyczne lub emocjonalne. Pochwica polega na mimowolnym napinaniu mięśni pochwy, które uniemożliwia penetrację. Leczenie wymaga współpracy lekarza i psychologa a terapia obejmuje zarówno leczenie somatyczne, jak i wsparcie psychoterapeutyczne, edukację pacjenta i partnera oraz ćwiczenia relaksacyjne.
Dlaczego to się dzieje? Przyczyny medyczne, psychologiczne i relacyjne
Przyczyny somatyczne
Zaburzenia seksualne mogą wynikać z problemów hormonalnych, chorób przewlekłych (np. cukrzycy, chorób serca), zaburzeń neurologicznych czy układu krążenia. W takich przypadkach diagnostyka medyczna pozwala zidentyfikować przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Przyczyny psychologiczne
Stres, lęk, depresja, traumy, presja „wyniku” w kontakcie seksualnym to typowe czynniki psychogenne, które mogą znacząco obniżać libido i prowadzić do zaburzeń erekcji lub trudności w osiąganiu orgazmu. Psychoterapia indywidualna pozwala pacjentowi zrozumieć źródło problemu i nauczyć się radzenia sobie z emocjami oraz napięciem.
Przyczyny w relacji
Problemy w komunikacji, konflikty, rutyna w związku, brak poczucia bezpieczeństwa lub wsparcia od partnera mogą wpływać na funkcjonowanie seksualne. Terapia par pomaga rozwiązać te trudności i poprawić jakość życia seksualnego oraz relacji emocjonalnej.
Leki, używki i styl życia
Niektóre leki, alkohol, nikotyna, brak snu i przewlekłe zmęczenie mogą nasilać zaburzenia seksualne. Zmiana stylu życia, poprawa jakości snu i redukcja stresu są często kluczowymi elementami terapii uzupełniającej leczenie medyczne i psychologiczne.
Zaburzenia erekcji – psycholog czy seksuolog?
Sygnały psychogenne
Nagłe problemy z erekcją w określonych sytuacjach, zachowanie porannych erekcji, prawidłowa reakcja przy masturbacji – to sygnały, że czynnik psychologiczny może dominować w przyczynie zaburzeń.
Sygnały somatyczne
Stopniowe pogarszanie się erekcji, współistniejące choroby przewlekłe (np. cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe) lub brak reakcji na leczenie psychologiczne wskazują na potrzebę diagnostyki medycznej u lekarza seksuologa.
Standardowa diagnostyka zaburzeń funkcji seksualnych
Lekarz zbiera szczegółowy wywiad, ocenia historię zdrowotną i styl życia, a w razie potrzeby zleca badania laboratoryjne, hormonalne czy kardiologiczne. Współpraca z psychologiem pozwala jednocześnie ocenić czynniki psychogenne.
Brak libido – przyczyny i leczenie zależne od płci
- Brak libido u kobiet
Spadek libido u kobiet często wynika ze stresu, zmęczenia, zmian hormonalnych czy problemów w relacji. Psychoterapia, edukacja seksualna oraz czasami leczenie farmakologiczne lub hormonalne pomagają przywrócić zainteresowanie seksem. - Brak libido u mężczyzn
Brak libido u mężczyzn może mieć podłoże psychologiczne, hormonalne lub wynikać z przewlekłych chorób. Czynniki ryzyka to m.in. stres, depresja, niewłaściwa dieta, alkohol, palenie papierosów. Połączenie terapii psychologicznej i leczenia medycznego daje zwykle najlepsze efekty.
Jak wygląda leczenie braku libido?
Leczenie może obejmować farmakoterapię, psychoterapię lub ich kombinację. Psychoterapia pomaga w radzeniu sobie ze stresem i napięciem, a farmakoterapia może wspierać funkcje seksualne. Wspólny plan leczenia jest dostosowany indywidualnie do potrzeb pacjenta i jego partnera.
Diagnostyka i pierwsza wizyta
- Wywiad seksuologiczny
Wywiad obejmuje pytania o historię zdrowotną, styl życia, relacje partnerskie, przebyte traumy i szczegóły objawów seksualnych. Jest to etap kluczowy dla określenia źródła problemu. - Badanie i diagnostyka
Nie zawsze wymagane jest badanie fizykalne. W większości przypadków diagnoza opiera się na wywiadzie, a badania laboratoryjne lub hormonalne wykonywane są w razie potrzeby. - Ustalenie celu terapii
Pacjent razem z zespołem ustala cele terapii: co chce zmienić, w jakim czasie i w jaki sposób mierzyć postępy. Pozwala to ustalić realne oczekiwania i zwiększa skuteczność leczenia.
Terapia seksualna – indywidualna i dla par. W czym może pomóc?
Terapia indywidualna
Skoncentrowana jest na problemach pacjenta, np. zaburzeniach libido, lęku przed kontaktem seksualnym czy traumach. Psycholog lub seksuolog pomaga zrozumieć przyczyny problemów i wdrożyć strategie radzenia sobie z nimi.
Terapia seksualna dla par
Skupia się na komunikacji, poprawie intymności i wzajemnym zrozumieniu potrzeb partnerów. Terapia uczy technik poprawiających satysfakcję seksualną i relacje emocjonalne.
Ćwiczenia i praca między sesjami
Pacjent może otrzymać zalecenia do pracy w domu – np. ćwiczenia relaksacyjne, stopniowane ekspozycje seksualne czy techniki poprawiające komunikację w związku.
Czas trwania i ocena efektów terapii seksualnej
Terapia trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od nasilenia problemów. Efekty mierzy się poprzez obserwację postępów, poprawę satysfakcji seksualnej i jakości relacji.
Leczenie medyczne dysfunkcji seksualnych
Leczenie przyczynowe
Skierowane na chorobę podstawową – np. problemy hormonalne, choroby przewlekłe czy neurologiczne, które wpływają na funkcje seksualne.
Leczenie objawowe
Farmakoterapia wspiera erekcję lub libido, a także redukuje objawy seksualne. Zawsze dobierana indywidualnie, bez obietnic natychmiastowego efektu.
Konsultacja urologa, ginekologa, endokrynologa
Wskazana przy podejrzeniu przyczyn organicznych lub współistniejących chorób przewlekłych. Współpraca z psychologiem pozwala jednocześnie działać na poziomie emocjonalnym.
Kiedy zgłosić się pilnie?
- Nagłe zaburzenia erekcji z objawami ogólnymi (ból w klatce piersiowej, duszność) – wymaga natychmiastowej konsultacji medycznej.
- Silny ból, krwawienia, objawy infekcji – pilna wizyta u lekarza.
- Znaczne pogorszenie nastroju, myśli rezygnacyjne – należy niezwłocznie szukać wsparcia psychologicznego lub psychiatrycznego.
Najczęstsze pytania pacjentów (FAQ)
Czy psychoterapia pomaga przy zaburzeniach erekcji?
Tak, zwłaszcza gdy przyczyna jest psychogenna – stres, lęk lub problemy w relacji.
Czy leczenie farmakologiczne można łączyć z terapią psychologiczną?
Tak, kombinacja obu podejść daje najlepsze rezultaty.
Czy problemy seksualne u kobiet są częste?
Tak, obejmują trudności w pożądaniu, podnieceniu, osiąganiu orgazmu oraz ból podczas stosunku, i często pozostają niezdiagnozowane.
Zaproszenie na konsultacje w Centrum OpenMed
Jako doświadczony lekarz seksuolog zajmujący się dysfunkcjami seksualnymi i współpracujący z psychologiem seksuologiem serdecznie zapraszam na konsultacje i terapię w placówce OpenMed Centrum Medyczne w Warszawie Wola.
Współpraca lekarza i psychologa pozwala skutecznie diagnozować przyczyny problemów, zaplanować indywidualne leczenie i wspierać pacjentów w poprawie jakości życia seksualnego zapewniając skoordynowane wsparcie pacjenta w ramach jednej placówki medycznej.
