.webp)
Jedną z częstych przyczyn przewlekłego bólu brzucha u dziecka jest zespół jelita drażliwego (IBS – irritable bowel syndrome). To zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego, co oznacza, że dolegliwości wynikają z nadwrażliwości jelita oraz nieprawidłowej jego pracy (motoryki), a nie z uszkodzenia narządu czy stanu zapalnego widocznego w badaniach obrazowych.
U dzieci IBS może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie i powodować absencje w szkole, unikanie aktywności czy trudności z jedzeniem. Dobra wiadomość jest taka, że przy właściwej diagnostyce i leczeniu objawy można skutecznie łagodzić.
Czym jest zespół jelita drażliwego?
Zespół jelita drażliwego u dzieci to przewlekłe zaburzenie objawiające się bólem brzucha często związanym z wypróżnieniem oraz zmianą rytmu wypróżnień. Objawy utrzymują się przez co najmniej kilka miesięcy i nie wynikają z choroby organicznej, takiej jak celiakia czy nieswoiste zapalenie jelit.
W IBS obserwuje się:
- nadwrażliwość jelit na bodźce,
- zaburzenia motoryki jelit,
- wpływ stresu na nasilenie objawów,
- zmiany w składzie mikrobioty jelitowej.
To właśnie dlatego w leczeniu coraz częściej zwraca się uwagę na rolę probiotyków u dzieci.
Objawy zespołu jelita drażliwego u dzieci
Najczęstsze objawy IBS to:
- nawracający ból brzucha u dziecka,
- wzdęcia i uczucie pełności,
- naprzemienne zaparcia i biegunki,
- uczucie niepełnego wypróżnienia,
- śluz w stolcu (bez domieszki krwi).
Ból brzucha zwykle zmniejsza się po oddaniu stolca. Charakterystyczne jest to, że dziecko poza dolegliwościami ze strony jamy brzusznej rozwija się prawidłowo, nie traci masy ciała i ma dobre wyniki podstawowych badań.
Jeżeli pojawiają się objawy alarmowe, takie jak krew w stolcu, nocne biegunki, zahamowanie wzrastania czy gorączka, konieczna jest poszerzona diagnostyka w kierunku innych chorób.
Sprawdź także: SIBO – objawy, właściwa kolejność badań, leczenie u gastroenterologa.
Jak rozpoznaje się IBS u dzieci?
Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie i spełnieniu określonych kryteriów klinicznych. Badania dodatkowe wykonuje się w celu wykluczenia innych przyczyn dolegliwości, takich jak:
- celiakia,
- alergia pokarmowa,
- zakażenia przewodu pokarmowego,
- nieswoiste zapalenia jelit.
Zakres badań jest zawsze dostosowany indywidualnie do dziecka.
Rola mikrobioty jelitowej
W jelitach znajduje się ogromna liczba bakterii tworzących mikrobiotę jelitową. Wspiera ona trawienie, odporność oraz prawidłową pracę przewodu pokarmowego. U części dzieci z IBS obserwuje się zaburzenia równowagi mikrobiologicznej, czyli tzw. dysbiozę.
Zmiany w składzie mikrobioty mogą wpływać na:
- nasilenie wzdęć,
- nadwrażliwość jelit,
- zaburzenia rytmu wypróżnień.
Z tego powodu probiotyki u dzieci z zespołem jelita drażliwego są przedmiotem licznych badań.
Probiotyki u dzieci z zespołem jelita drażliwego
Probiotyki to wyselekcjonowane szczepy bakterii, które podawane w odpowiedniej dawce mogą korzystnie wpływać na organizm. Nie każdy probiotyk działa tak samo, a skuteczność zależy od konkretnego szczepu, dawki i czasu stosowania.
Badania wskazują, że wybrane szczepy mogą:
- zmniejszać częstość i nasilenie bólu brzucha u dziecka,
- redukować wzdęcia,
- poprawiać regularność wypróżnień.
Probiotyki nie są leczeniem przyczynowym IBS, ale mogą stanowić element terapii wspomagającej. Decyzję o ich włączeniu warto omówić z lekarzem, ponieważ dobór preparatu powinien być indywidualny.
Leczenie zespołu jelita drażliwego u dzieci
Postępowanie w IBS jest wielokierunkowe i obejmuje:
- edukację dziecka i rodziców,
- modyfikację diety,
- regulację rytmu wypróżnień,
- wsparcie psychologiczne w razie potrzeby,
- w wybranych przypadkach farmakoterapię.
W części przypadków pomocna bywa czasowa modyfikacja diety, np. ograniczenie produktów nasilających wzdęcia. Nie wprowadza się restrykcyjnych diet bez wyraźnych wskazań, aby nie doprowadzić do niedoborów.
Istotne jest także uwzględnienie wpływu stresu. U wielu dzieci nasilenie objawów koreluje z sytuacjami szkolnymi, napięciem emocjonalnym czy zmianami w otoczeniu.
Czy IBS u dzieci jest chorobą przewlekłą?
Zespół jelita drażliwego ma charakter przewlekły, ale jego przebieg bywa zmienny. U części dzieci objawy z czasem słabną lub ustępują. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie postępowanie pozwalają ograniczyć wpływ dolegliwości na codzienne życie dziecka.
Najważniejsze jest wykluczenie chorób organicznych oraz zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa. Przewlekły ból brzucha bez jasnego wyjaśnienia może nasilać lęk i utrwalać objawy.
Kiedy zgłosić się z dzieckiem do gastrologa?
Jeśli ból brzucha utrzymuje się przez wiele tygodni, nawraca mimo zmian w diecie lub towarzyszą mu wzdęcia, zaparcie czy biegunki, warto skonsultować dziecko ze specjalistą.
Jako doświadczony klinicznie specjalista gastroenterologii dziecięcej często spotykam w swojej codziennej praktyce dzieci z podejrzeniem zespołu jelita drażliwego i wiem, jak bardzo te dolegliwości wpływają na codzienne funkcjonowanie całej rodziny. Podczas wizyty przeprowadzam dokładny wywiad, analizuję dotychczasowe wyniki badań i w razie potrzeby zlecam dalszą diagnostykę.
Następnie wspólnie z rodzicami ustalamy plan postępowania i wdrażamy leczenie dostosowane do wieku oraz objawów dziecka. Zależy mi, aby każde dziecko otrzymało spokojną, rzeczową konsultację i jasne wyjaśnienie przyczyn dolegliwości oraz możliwych sposobów ich łagodzenia.
